Media

Wreszcie jest koncepcja.

Sztuka współczesna w Krakowie

Nie tylko warszawskie Muzeum Sztuki Nowoczesnej każe długo na siebie czekać. Kraków rozpoczął swoją drogę do muzeum sztuki współczesnej później - w 2004 roku, kiedy minister Waldemar Dąbrowski ogłosił ogólnopolski program Znaki Czasu, inicjujący budowę kolekcji sztuki współczesnej w regionach. W jego ramach powstała Małopolska Fundacja Sztuki Współczesnej w Krakowie i rozpoczęła się debata nad lokalizacją muzeum.

W Małopolsce jest tworzonych kilka kolekcji sztuki współczesnej, z których każda dokumentuje istotny fragment współczesności i oferuje własne spojrzenie na dzisiejszą twórczość, brakuje im jednak stałej lokalizacji i szerszego kontekstu, co łącznie dałoby możliwość kształtowania trendów i budowania postaw wobec sztuki współczesnej na terenie południowej Polski, l dlatego zapadła decyzja o budowie muzeum. Pod uwagę brano trzy lokalizacje: budynek głównego dworca kolejowego jako symboliczną bramę miasta - mieszczące się w nim muzeum musiałoby wejść w dialog ze stojącą obok galerią handlową (pierwotnie przestrzeń tę miała dopełniać wielka rzeźba Igora Mitoraja), fabrykę Peterseimów, która łącznie z budowaną nieopodal operą miała stworzyć kulturalną oś poza obrębem Plant, oraz Fabrykę Schindlera, zlokalizowaną w niewielkiej odległości od ścisłego centrum, po drugiej stronie Wisły, jako punkt wyjścia dla rewitalizacji dzielnicy Zabłocie.Miasto zdecydowało się na Fabrykę Schindlera, konkurs architektoniczny wygrał zespół z Florencji - Claudio Nardi i architekt z jego grupy projektowej Leonard Maria Proli, a dyskusję o małopolskiej sztuce współczesnej zogniskowała wystawa zorganizowana w zabytkowych Sukiennicach pt. „Wreszcie nowa! Małopolskie kolekcje sztuki współczesnej". Znaleźć tu można prace z kolekcji Małopolskiej Fundacji Sztuki Współczesnej, Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Niepołomicach i Galerii Sztuki Współczesnej Bunkier Sztuki. „Kolekcje są porównywalne w sensie wyczuwania wartości i zainteresowania określonymi artystami i postawami. Wszystkie podobnie patrzą na to, czym jest sztuka obecnie" - mówi Maria Anna Potocka, kuratorka wystawy, dyrektor Bunkra Sztuki i Muzeum w Niepołomicach.

Prezentowanych jest 300 prac autorstwa ponad 60 artystów. Układ autorski, a nie problemowy, pozwala poznać bogactwo kolekcji i zorientować się, w jakim kierunku zmierza kuratorski dobór. Pokazane są media, jakimi operują artyści, i ich możliwości artystyczne. Twórczość szeregu artystów odnotowały wszystkie kolekcje: Rafała Bujnowskiego, Oskara Dawic-kiego, Marty Deskur, Piotra Lutyńskiego, Wilhelma Sasnala i Jadwigi Sawickiej. Są tu obecni wszyscy, których w polskiej sztuce współczesnej odnotować należy (Paweł Althamer, Mirosław Bałka, Marek Chlanda, Tomasz Ciecierski, Stanisław Dróżdż, Edward Dwornik, Katarzyna Górna, Robert Kuśmirowski, Zbigniew Libera, Marcin Maciejowski, Małgorzata Markiewicz, Janek Simon, Łukasz Skąpski, Monika Sosnowska, Grzegorz Sztwiertnia, Leon Tarasewicz, Zbigniew Warpechowski), a także wiele istotnych nazwisk zagranicznych (jak Kriótof Kintera). Na wystawie można nabrać przekonania, że sztuka współczesna się miniaturyzuje. Nie ma tu wielkich instalacji (jak „Ćwiczenia neoplastyczne" Grzegorza Sztwiertni z kolekcji małopolskiej fundacji) i wielkich obrazów. Ale może to i dobrze, że uniknięto gigantomachii. Dzięki temu sztukę tę można łatwo ogarnąć i nawiązać z nią bezpośredni kontakt.

Małopolska Fundacja Sztuki Współczesnej buduje swoją kolekcję od 2004 roku. W tej chwili obejmuje ona 66 prac. Dokumentuje sztukę powstającą od połowy lat 90. Przedstawia tendencje zaliczane do nurtu krytycznego, metaforycznego i (auto)ironicznego. Zgodnie z założeniem, fundacja, „kierując się powinnością dokumentowania tych zjawisk i postaw artystycznych, ma na uwadze fakt, że dotąd nie przedstawiono ich w sposób wyczerpujący, nie odnotowano, a nawet świadomie pominięto w zbiorach muzealnych Krakowa" -jak można przeczytać na stronie www.fundacjamuzeum.pl

Kolekcja Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Niepołomicach z kolei powstaje od połowy lat 70., z myślą o przekazaniu jej Muzeum Sztuki Nowoczesnej. Liczy około 500 prac autorstwa 92 artystów polskich i zagranicznych.

Muzeum jako instytucja zostało powołane w 1996 roku. Jego przestrzeń ekspozycyjną stanowi kilka komnat Zamku Niepołomickiego.

Galeria Sztuki Współczesnej Bunkier Sztuki tworzy kolekcję od początku XXI wieku. Akcent położono przede wszystkim na artystach krakowskich. Często są to prace twórców wystawiających w Bunkrze Sztuki, uznanych i odnoszących sukcesy na arenie międzynarodowej. Kolekcja ta liczy 82 prace autorstwa 23 artystów.

Obecność sztuki współczesnej w samym sercu Krakowa, na Rynku Głównym, w budynku będącym pierwszą siedzibą Muzeum Narodowego, akcentuje nie tylko rangę wydarzenia, ale także znaczenie, jakie miasto stara się nadać instytucjonalizacji sztuki współczesnej w Małopolsce. Co z tego wyniknie? Wszyscy mają nadzieję, że muzeum i prezentowana w nim dobra kolekcja sztuki polskiej i środkowoeuropejskiej. Ale mimo, że konkurs architektoniczny został rozstrzygnięty, lokalizacja nie jest jeszcze przesądzona. Dyskusje dotyczą przede wszystkim kwestii otwarcia w tej samej lokalizacji kompleksu muzeum żydowskiego. Jan Trzupek, prezes Fundacji Muzeum Sztuki Współczesnej, przyznaje: "Lokalizacja jest mocno dyskusyjna -z racji geografii miasta, pewnych nawyków i ze względu na naznaczenie historią, która jest na tyle silna i znamienna, że prace ocierające się o pewną tematykę byłyby tam odbierane przez kontekst miejsca jako drastyczne, od czego byłyby pewnie uwolnione w innym miejscu. To narzucałoby konieczność eliminowania pewnej dyskusji, pewnych tematów". Maria Anna Potocka popiera lokalizację w Fabryce Schindlera, nie zgadza się jednak na umiejscowienie w tym samym budynku muzeum upamiętniającego bohaterstwo Polaków w stosunku do Żydów.

Kraków zdecydowanie muzeum sztuki współczesnej potrzebuje - wskazują na to temperatura debaty społecznej, stanowisko ekspertów oraz wola polityczna. Są kolekcje, jest miejsce, jest projekt. Znając jednak upodobanie krakowian do prowadzenia sporów, pytanie, kiedy rzeczywiście muzeum rozpocznie działalność, pozostaje otwarte. |

"Wreszcie nowa! Małopolskie kolekcje sztuki nowoczesnej", Muzeum Narodowe -Galeria Sztuki Polskiej XIX w. Sukiennicach, Kraków, 16.06-15.08.2007

^ do góry